Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam

Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam

Văn mẫu lớp 11- Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ (Thạch Lam).

 (Bài làm văn của bạn Trịnh Thùy Dương trường THPT Bình Giang)

Đề bài: Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

 

BÀI LÀM

Loading...

Không còn lạ lẫm với nền văn học Việt Nam, khi nhắc đến Thạch Lam, bất cứ độc giả nào cũng mường tượng ra một giọng văn nhưng lại đầy chất “thơ”, mộc mạc, giản dị, nhẹ nhàng và man mác buồn. Và khi nhắc Thạch Lam, thất thiếu xót nếu như không nhắc đến những tác phẩm để đời và gây ấn tượng mạnh của ông, đó chính là Hai đứa trẻ.

phân tích truyện ngắn hai đứa trẻ

Hai đứa trẻ là một câu chuyện nhẹ nhàng nhưng lại ẩn chứ rất nhiều ý nghĩa phía sau mỗi con chữ, đó không chỉ là tình cảm quê hương và con người mà còn là niềm xót thương cho những số phận của con người nghèo khổ, tù túng trong xã hội cũ, từ đó mang đến lòng cảm thương và đồng cảm với những giấc mơ xa vời của họ.

"Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ; từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều. Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn. Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”. Thạch Lam mở đầu câu chuyện bằng những hình ảnh vô cùng thân thuộc của làng quê Việt Nam, khơi dậy cho người đọc những điều đẹp đẽ nhất từ trong tâm hồn khi nghĩ về những buổi chiều quê nhà. Bình dị và quá đỗi thân thương

“Chiều, chiều rồi. Một chiều êm ả như ra, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ra ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào

Nhưng phía sau lũy tre làng ấy lại là một đời sống con người tàn tạ, đang le lói sống dưới ánh tà dương đang chuẩn bị tắt.

   Chị Tí ban ngày mò cua, bắt tép, tối đến dọn hàng nước chè tươi, thắp một ngọn đèn dầu leo lét. Hàng vắng khách, tuy chiều nào chị cũng dọn từ chập tối cho đến đêm, nhưng "chả kiếm được bao nhiêu". Bác Xẩm ngồi trên manh chiếu, cáỉ thau để trước mặt, "góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bật trong yên lặng. Thằng con bò ra đất, ngoài manh chiếu, nghịch nhặt những rác bẩn vùi trong các bên đường". Bà cụ Thi hơi điên lại nghiện rượu, có tiếng cười khanh khách, ghê sợ, sau khi uống một hơi cạn cút rượu ti, "cụ đi lần vào bống tối".

Và ngay cả hai nhận vật chính đó là chị em Liên cũng phải thức để trông "một cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu, mẹ Liên dọn ngay từ khi cả nhà bỏ Hà Nội về quê ở, vì thầy Liên mất việc". Hàng "bán chăng ăn thua gi", Liên thương mấy đứa trẻ nghèo, nhưng "không có tiền để mà cho chúng nó".

Bước ra từ những lời văn mộc mạc giản dị kia là những phận đời đang sống leo lắt đầy thương tâm. Ẩn sâu sau mỗi số phận, mỗi con người là sự chán chường, mệt mỏi. Khi đọc đến những lời văn này, chắc hẳn độc giả đều thấy rõ được sự thương cảm của Thạch Lam dành cho các nhân vật của mình như thế nào, từ gia đình chị Tí, gia đình bác Xẩm, bà cụ Thi và cả chị em Liên nữa.

 Không chỉ có vậy, hình ảnh “ánh sáng le lắt” còn là một hình ảnh ẩn dụ mang đầy giá trị nghệ thuật trong truyện ngắn. Khi trời tối hẳn, dường như nguồn sáng duy nhất của cả phố huyện chỉ đến từ ánh đèn của chị Tí, bằng không cả phố huyện ngập trong bóng tối. Và để rồi khi kết thúc truyện, hình ảnh gây ấn tượng, day dứt cuối cùng, đi vào giấc ngủ của Liên cũng vẫn là "chiếc đèn con của chị Tí chiếu sáng một vùng đất nhỏ". Phải chăng, hình ảnh ngọn đèn ấy chính là sự tượng trưng cho những con người nghèo khổ kia đang sống một cuộc đời leo lắt tựa ánh đèn của chị Tí, khi mà cả cuộc đời họ đang đắm chìm trong bóng tối của xã hội thực dân nửa phong kiến đang bủa vây?

Và ngọn đèn ấy cứ leo lắt, suốt ngày này qua ngày khác, từ buổi chiều nhập nhoạng tối này qua buổi chiều nhập nhoạng tối khác như nhịp sống tẻ nhạt của những con người ở nơi đây. Ngày qua ngày, chiều nào chị Tí cũng dọn hàng "từ chập tối cho đến đêm", tối nào bác Siêu bán phở cũng nhóm lửa, gia đình bác Xẩm cũng chờ khách, người nhà cụ Thừa, cụ Lục cũng đi gọi người đánh tổ tôm. Chị em Liên tối nào cũng tính tiền hàng, "cũng phải ngồi trên chiếc chõng tre dưới gốc cây bàng" và "ngày nào, cứ chập tối, mẹ Liên lại tạt ra thăm hàng một lần" …

Ấy vậy mà, những con người ấy vẫn giữ được những hi vọng cho riêng mình, dù đó chỉ là những ảo vọng rất mơ hồ "một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”. Thạch Lam cuốn vào nỗi buồn của những con người ấy bằng chính sự đồng cảm của mình. Họ vẫn hi vọng dù chẳng biết rằng cuộc đời mình ngày mai sẽ đi về đâu.

  Nhưng có lẽ hình ảnh đẹp nhất và diễn biến hay nhât của câu chuyện này có lẽ lại đến từ “hai đứa trẻ”, đó là chị em Liên, đặc biệt đó là cảnh chờ tàu. Chờ tàu đã trở thành một thói quen của cả hai chị em dù chẳng thể bán được hàng nhưng đó là cách duy nhất để hai chị em nhìn thấy được những điều khác lạ với cuộc sông hàng ngày. Dù buồn ngủ đến mấy nhưng hai chị em vẫn có đợi

"An đã nằm xuống […] mi mắt đã sắp sửa rơi xuống", vẫn không quên dặn chị nhớ đánh thức mình dậy khi tàu đi qua. Hại chị em cố thức chì vì "muốn được nhìn chuyến tàu, đó là sự hoạt động cuối cùng của đêm khuya"; vì với hai đứa trẻ, con tàu đâu chỉ là con tàu. Nó là cả một thế giới khác – "Một thế giới khác hẳn, đối với Liên, khác hẳn cái Vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu".

Những đứa trẻ ấy, đợi tàu bằng cả giấc mơ của mình, hình ảnh đó được Thạch Lam miêu tả rất chi tiết Liên trông thấy ngọn lửa xanh biếc, sát mặt đất như ma trơi", rồi cô nghe thấy tiếng còi xe lửa "kéo dài ra theo ngọn gió". Sau đó, "hai chị em nghe thấy tiếng dồn dập, tiếng xe rít mạnh vào ghi" kèm theo "một làn khói bừng sáng trắng lên đằng xa, tiếp đến tiếng hành khách ồn ào". Thế rồi, "tàu rầm rộ đi tới", "các toa đèn sáng trưng", "những toa hạng trên sang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh". Cuối cùng là cảnh tàu đi vào đêm tối "để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường sắt", "chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng, xa xa măi rồi khuất sau rặng tre" …

Chuyến tàu ấy chính là mang một ý nghĩa đầy mới mẻ, hiện thân của ước vọng về một ngày mai tươi sáng hơn của những con người tù túng nơi phố huyện. Và với chị em Liên, đó còn là chuyến tàu của kí ức khi gợi nhớ lại những năm tháng sống ở Hà Nội phồn hoa, khi cha còn chưa mất viêc.

Nhưng khi chuyến tàu vút qua cũng đồng nghĩa với việc, giấc mơ ấy biến mất, chừng ấy con người kia lại quay về với thực tại, với bóng đêm yên tĩnh, để rồi đó cũng là giây phút cả phố huyện chìm sâu vào giấc ngủ. Hình ảnh ngọn đèn leo lét của chị Tí lại hiển hiện trong trạng thái chập chờn của Liên trước khi cô chìm hẳn vào "giấc ngủ yên tĩnh, cũng yên tĩnh như đêm ở trong phố, tịch mịch và đầy bóng tối".

Ngòi bút của Thạch Lam đã dành rất nhiều sự ưu ái cho Liên, cô bé có tâm hồn nhạy cảm và vô cùng trong sáng, tác giả đã không thể giấu nổi được sự thương xót cũng như niềm trân trọng với những đứa trẻ như Liên và những người có cuộc sống tù túng ấy. Và cũng từ hình ảnh cô bé Liên ấy, Thạch  Lam như muốn gửi gắm những ước mơ của mình tới những con người kia, nhắc nhở đến những giá trị cuộc sống tương sáng và tràn đầy hi vọng hơn

Nếu như trong nền văn học cùng thời, Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố hay Vũ Trọng Phụng lựa chọn cho mình phong cách của ngòi bút sắc sảo, châm biếm thì Thạch Lam lại tạo nên sự khác biệt khi viết nên những tác phẩm nhẹ nhàng như “Hai đứa trẻ”. Thạch Lam đã mang đến cho người đọc một cách nhìn khác về đời sống con người trong xã hội bấy giờ, có thương xót có đồng cảm cho những thân phận tù túng, nghèo khổ, quẩn quanh không lối thoát nhưng vẫn mở ra những tia hi vọng dù là nhỏ nhoi. Đó chính là điều tạo nên những tác phẩm truyện ngắn trữ tình của Thạch Lam trong giai đoạn những năm 1930 – 1945.

>>>Xem thêm: 

Loading...

Check Also

Phân tích bài thơ chiều tối của Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ chiều tối của Hồ Chí Minh

(Văn mẫu lớp 11- Phân tích bài thơ chiều tối của Hồ Chí Minh (Bài làm …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *