Home / SOẠN VĂN / Soạn văn lớp 12 / Soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

Soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

( Soạn văn lớp 12) – Em hãy soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

(Bài soạn của Lê Thu Trang)

Đề bài: Soạn bài Tiếng hát con tàu 

Bài làm

Loading...

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

 

Soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

-Chế Lan Viên( 1920-1989) tên khai sinh là Phan Ngọc Hoan, quê gốc ở huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị .

-Hành trình thơ Chế Lan Viên đi qua hơn nửa thế kỉ, trải qua nhiều biến động, bước ngoặt với những trăn trở không ngừng , tìm tòi đổi mới.

– Trước cách mạng, Chế Lan Viên là một trong những nhà thơ lãng mạn của phong trào Thơ mới. thuộc trường thơ Bình Định- thơ điên, siêu thực.

-Tập thơ đầu Điêu tàn – xuất bản lúc tác giả mới 17 tuổi đã đưa Chế Lan Viên trở thành một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới.

-Trong kháng chiến chống Pháp và hòa bình đã mở ra một giai đoạn mới trong thơ ông khi được thấm nhuần ánh sáng cách mạng.

-Trong kháng chiến chống Mỹ , thơ ông vươn tới chất sử thi hào hùng , chất chính luận.

-Sau 1975 thơ ông trở về với thế sự đời thường mang đầy trăn trở.

– Tác phẩm tiêu biểu: Điêu tàn (1937), Ánh sáng và phù sa (1960), Hoa ngày thường ,chim báo bão(1967), Đối thoại mới (1973)…

2. Tác phẩm

a) Hoàn cảnh ra đời

Tiếng hát con tàu được rút từ tập Ánh sáng và phù sa (1960) , tập thơ đánh dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của Chế Lan Viên, nó ghi nhận thành công chắc chắn, sự trưởng thành vững chắc của Chế Lan Viên trên hành trình thơ cách mạng.

-Nó thể hiện hành trình tâm hồn người nghệ sĩ đi từ cuộc đời nhỏ hẹp đến cuộc đời rộng lớn của nhân dân và đất nước.

-Bài thơ được gợi cảm hứng nhân một sự kiện kinh tế xã hội của đất nước năm 1958-1960: phong trào vận động thanh niên miền xuôi đi Tây Bắc xây dựng kinh tế mới , tạo tiền đề cho việc thực hiện kế hoạch 5 năm 1 lần.

b) Bố cục

-Phần 1: Trăn trở lời mời gọi lên đường.

– Phần 2: Khát vọng lên Tây Bắc- Hoài niệm vềTây Bắc

-Phần 3: Khát vọng lên đường đầy sôi nổi.

II. Tìm hiểu chi tiết

1.Nhan đề và lời đề từ

-Nhan đề  mang ý nghĩa biểu tượng:

+Con tàu: Khát vọng đi xa, lên đường đến miền đất xa xôi, khát vọng hòa nhập với nhân dân đất nước.

+Tây Bắc biểu tượng cho những miền đất xa xôi, cho cuộc đời, và cảm hứng sáng tạo của người nghệ sĩ.

+Tiếng hát: lời ngợi ca, tiếng lòng của người nghệ sĩ.

→ Tiếng hát con tàu là tiếng hát của tâm hồn con người trong hành trình đến với nhân dân , đất nước. với chân trời mới của người nghệ sĩ.

-Lời đề từ khắc sâu thêm ý nghĩa biểu tượng của bài thơ thể hiền khát vọng hóa thân thành con tàu tâm tưởng hăm hở trên hành trình trở vềTây Bắc.

2. Những trăn trở, lời mời gọi lên đường

 

Soạn bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

-Chủ thể trữ tình tự đối thoại, tự chất vấn lòng mình bằng hàng loạt câu hỏi nhằm thể hiện sự hối thúc từ bên trong.

*Khổ 1:

-Có ảo giác con tàu lên Tây Bắc, chở bạn bè đi xa, có sự đối lập giữa đi và ở, bạn bè – mình →sự đối lập càng gợi trăn trở không nguôi.

-Tiếng gọi của cuộc đời vẫn hối thúc nhà thơ, khiến con người càng băn khoăn, day dứt.

-Những hình ảnh thiên nhiên để gợi lên khát vọng lên đường lời mời gọi lên Tây Bắc.

* Khổ 2: 

-Nhà thơ ý thức được cuộc đời nhỏ hẹp của mình giữa đất nước mênh mông →hàm ý của sự đối lập thể hiện tư tưởng hãy phá bỏ cô đơn để hòa nhập với cuộc đời.

-Trở về với Tây Bắc là sự trở về với chính mình, là nơi cho mình nguồn cảm hứng sáng tạo.

-Hơn nữa nhà thơ còn ý thức được vấn đề mang tính quy luật của sáng tạo nghệ thuật: mối quan hệ giữa nhà thơ và đời sống, nghệ sĩ và nhân dân. Văn học nghệ thuật luôn phải bắt nguồn từ chính cuộc sống bởi: " Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép".

→Vì vậy mà lên Tây Bắc không chỉ là mong ước là khát khao mà hơn thế nữa còn là một quy luật sáng tạo nghệ thuật muôn đời.

2. Khát vọng lên Tây Bắc- Hoài niệm về Tây Bắc

a) Về Tây Bắc – đến với những kỉ niệm gian khổ trong kháng chiến

– Mảnh đất Tây Bắc anh hùng khi xưa là " nơi máu rỏ tâm hồn" -nơi mất mát hi sinh , máu đổ , ngày này mảnh đất ấy đang hồi sinh trở lại thành nơi "chín trái đầu xuân"- hình ảnh ẩn dụ chỉ thành quả đầu tiên trong cuộc dựng xây này.

-Chế Lan Viên có những suy ngẫm về ý nghĩa của cuộc kháng chiến với những hình ảnh mới lạ:

+ Với dân tộc Việt Nam: đó là một chặng đường đau thương và đáng tự hào, nó trở thành những kỉ niệm không thể nào phai nhạt như ngọn lửa soi đường nghìn năm sau,

+ Với thế hệ nhà thơ, những nghệ sĩ lãng mạn thì cuộc kháng chiến đã mang đến những thay đổi trong cuộc đời họ, mở ra con đường nghệ thuật của họ đến với Đảng và nhân dân.

→ Vì thế Chế Lan Viên viết về kháng chiến với lòng biết ơn sâu nặng.

b) Về Tây Bắc- về với những kỉ niệm nghĩa tình của nhân dân trong kháng chiến

*Khổ thơ " Con gặp lại nhân dân… cánh tay đưa" nổi bật với những so sánh kép làm thành từng chùm hình ảnh độc đáo.

– Tất cả hình ảnh đề lấy từ đời sống tự nhiên của con người, rõ ràng nhân dân không chỉ là quê hương quen thộc, là mùa xuân cho cỏ mọc én bay mà còn là dòng sữa ngọt ngào tươi mát, là cánh tay đưa nôi vỗ về.

→Về với nhân dân là về với những gì thân thuộc nhất, với niềm vui, hạnh phúc chờ mong , về với ngọn nguồn thiết yếu của sự sống.

* Những kỉ niệm với nhân dân trong kháng chiến

-Nhân dân không phải là một khái niệm mà hiện lên với những cuộc đời cụ thể: anh , em , mẹ.

-Trong kí ức của nhà thơ , nhân dân Tây Bắc là những người lam lũ sống những cuộc đời bình dị nhưng sâu nặng ân tình, thủy chung son sắt. Đoạn thơ bộc lộ sự biết ơn của nhà thơ với nhân dân , đất nước đã hồi sinh cho mình.

c) Những triết lí suy tư về cuộc sống khi hoài niệm về Tây Bắc

-Nhớ Tây Bắc miền đất thơ mộng trữ tình với bản làng chìm trong sương giăng, đỉnh đèo mây phủ thơ mộng.

– Khái quát đời sống tình cảm của con người:

"Khi ta ở chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn"

+"Đất ở" – không gian cư trú của con người nhưng đã có sự chuyển hóa kì diệu " đất đã hóa tâm hồn" trở thành không gian nghĩa tình, gắn bó chặt chẽ với cuộc đời ta.

+ Đó dường như là quy luật chung của đời sống tình cảm con người, Khi ta đã gửi tình ta vào nơi đất ấy , đất không còn vô tri nữa mà đã thấm tình người.Nhưng phải khi đi qua rồi mới cảm nhận được điều đó.

-Nhớ về tình yêu nơi đất lạ:"Tình yêu là đất lạ hóa quê hương" →Chế Lan Viên có một quan niệm khác về quê hương bởi ngoài quê hương sinh ra, mỗi con người còn có thể có nhiều quê hương khác nữa  nếu biết gắn bó yêu thương với một mảnh đất nào đó.

3. Khát vọng lên đường sục sôi

-Tiếng gọi của quê hương đất nước của cuộc đời đã trở thành sự thôi thúc từ bên trong nên càng hối hả gấp gáp.

– Nỗi khát khao càng thôi thúc bởi về với Tây Bắc là về với cội nguồn cảm hứng sáng  tạo thi ca.

III. Tổng kết

1.Nội dung

Tiếng hát con tàu là khúc hát tâm hồn của nhà thơ trong hành trình đến với nhân dân và cuộc đời, thể hiện hành trình tư tưởng và tâm hồn của người nghệ sĩ " từ thung lũng đau thương ra cánh đồng vui".

2. Nghệ thuật

-Sáng tạo hình ảnh phong phú mới lạ.

– Giọng thơ giàu cảm xúc kết hợp với suy tưởng triết lí.

>>>>XEM THÊM

Loading...

Check Also

Soạn bài Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

(Soạn văn lớp 12) – Em hãy soạn bài Người lái đò Sông Đà của …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *